Iggy Pop – The Idiot (1977) [Recenzja]

Debiut solowy Iggiego Popa to album porażający klimatem, brudem i przesterem. Oparty na gitarowo-elektronicznych brzmieniach, jest rozwinięciem prostej rockowej muzyki The Stooges. Nic dziwnego – "The Idiot" był bowiem tworzony wspólnie z Davidem Bowiem, który w tamtym okresie fascynował się brzmieniem niemieckiego krautrocka. Obaj panowie nagrywali i walczyli ze swoimi nałogami – najpierw we Francji, a później w Berlinie. Efektem tych sesji jest dynamiczna i przytłaczająca płyta, a jej rozwinięciem – album "Low" Bowiego.

Płytę otwiera Sister Midnight, prowadzony przez charakterystyczny gitarowo-basowy riff. Niepokojącego klimatu dodają elektryczne, nieregularne dźwięki, pojawiające się między frazami Iggiego. Niejednoznaczny utwór jest jedną z najbardziej chwytliwych propozycji na płycie – pomimo swojej specyficznej produkcji i "brudnego" brzmienia. Przesterowany jest również sam wokal Popa, który w swój charakterystyczny sposób frazy wykrzykiwane uzupełnia melorecytacją. Nightclubbing to swoisty elektroniczny blues, w którym oprócz automatu perkusyjnego dominują przeszywające, niskie syntezatory imitujące brzmienie orkiestry (ang. string machines). Prostą linię melodyczną uzupełnia bluesujące pianino. Pop zostawia też sporo miejsca gitarowym solówkom z efektem wah-wah. Ciekawym zabiegiem w drugiej zwrotce jest nałożenie dwóch partii wokalu – śpiewu oraz niższej, mówionej. Dość "rozrywkowy" tekst traktujący o nocnych przechadzkach i wizytach w klubach, w połączeniu z ciężką muzyką tworzy przejmujący i ciężkostrawny obraz. Funtime to kompozycja czerpiąca w dużej mierze z punku. Szybki, prosty rytm uzupełniają niskie syntezatory i niepokojące, elektroniczne dźwięki. Kluczowy jest tu jednak wokal Iggiego. W zwrotkach uzupełniają go dodatkowo powtarzalne frazy śpiewane przez Bowiego. Twórca "Station To Station" gra tu nie tylko na instrumentach klawiszowych, ale również na gitarach. Są one szczególnie słyszalne w przejściach między zwrotkami. Niespodziewane zmiany akordów z D do E wywołują klaustrofobiczny efekt, dodatkowo wzmacniany przez powtarzające się krzyki głównego bohatera płyty. Baby to propozycja oparta na przesterowanym basie i prostym motywie wokalu oraz syntezatora ARP Solina. Sporo tu chaosu – głównie za sprawą fortepianowych i gitarowych wtrętów. Podobnie, jak w poprzednich utworach, wokal Iggiego jest mocno przesterowany, trudny w odbiorze.

Druga połowa albumu przynosi słuchaczom dłuższe, bardziej rozbudowane kompozycje. Singlowy China Girl to propozycja rozsławiona przede wszystkim przez Bowiego, który sięgnął po utwór sześć lat później, przygotowując album "Let's Dance". Pierwsza wersja to kawał rockowego, gitarowego grania, przyprawionego Soliną, zabawkowym pianinem oraz partiami saksofonu. Pomimo chwytliwego brzmienia i tekstu, utwór sprawia wrażenie nieco zadumanego, melancholijnego. Dopiero w instrumentalnym outro, do instrumentów dołącza wyrazista, kostkowana gitara, tamburyn i nowy, gitarowy motyw. To jeden z najciekawiej rozpisanych utworów na płycie. Zaplanowany, rozbudowany, rozwijający się w kolejnych minutach. Niemający w sobie dzikości i chaotycznego charakteru – tak, jak poprzednie kompozycje. Dum Dum Boys to ponad siedmiominutowy kawał niespiesznego, rockowego grania. W niepozornym intro, do przygrywającego pianina Pop wspomina w krótkim monologu swoich przyjaciół z The Stooges. Wejście perkusji (Dennis Davis) zwiastuje jednak mocniejsze brzmienie. Utwór prowadzi charakterystyczny motyw gitary. Niespieszne tempo zostawia sporo przestrzeni basowi i klawiszowym wtrętom. Iggy balansuje na granicy śpiewu i melorecytacji, w swoim firmowym, nieco niechlujnym stylu. W mocniejszych momentach wspiera go dodatkowo w chórkach David Bowie. Tiny Girls to nieoczekiwana zmiana klimatu. Gwiazdą utworu jest saksofon, na którym Bowie gra blisko minutowe intro. To spokojny, rockowy utwór o balladowym zabarwieniu i rzecz, która może zginąć pomiędzy pozostałymi propozycjami, zawartymi na albumie. Czas na finał – Mass Production. Utwór niezwykle rozbudowany, skomplikowany strukturalnie i trudny w odbiorze. Z szumu wyłania się ostre, syntezatorowe arpeggio. Może kojarzyć się z syreną alarmową lub powtarzalnym procesem produkcyjnym. To potężne brzmienie, niemalże naśladujące nautofon. Iggy wykrzykuje kolejne wersy do partnerki, którą chciałby wymienić na lepszy "egzemplarz", zachowując przy tym część jej cech. Tekst jest wynikiem obserwacji wokalisty – ludzie wymieniają partnerów niczym stare produkty. Niespodziewane, ostatnie wersy ("She's almost like you, and I'm almost like him") zasiewają jednak ziarno niepewności i akcentują tajemniczość tekstu Popa. W zwrotkach słyszymy powtarzalny dźwięk niskiego syntezatora, oraz charakterystyczny riff grany na gitarze oraz instrumentach klawiszowych. Jeszcze mroczniej robi się w czwartej minucie kompozycji. Wtedy głos zabierają przeszywające syntezatory Bowiego. Dźwiękowa magma. Na początku chłodne i siarczyste brzmienie, którego dźwięki są coraz wyższe. Następnie beznadziejne, rozstrojone, wysokie dźwięki kilku partii syntezatorów (niektóre źródła internetowe podają, że Bowie zarejestrował tę partię na ARP Odyssey). W tle słyszymy również kolejne instrumenty, naśladujące syrenę policyjną, a na koniec – powraca pierwotne, siarczyste brzmienie. To przeszywający, ponad minutowy obraz dźwiękowy. Po ostatniej zwrotce syntezatory wracają ze zmasowaną siłą – coraz to wyższe i wyższe dźwięki w konsekwencji przechodzą w elektroniczną partię otwierającą utwór. Ponad osiem minut grania bez ograniczeń czy półśrodków, z wizją tego, jakie emocje ma ono wywoływać u słuchacza.

"The Idiot" to bezkompromisowa mieszanka rockowo-punkowej energii z przeszywającą elektroniką, naśladującą momentami dźwięki silników czy maszyn. Płyta ma niepowtarzalny klimat, który był później obiektem kolejnych operacji dźwiękowych Bowiego na albumach "Low" oraz "Heroes". Stylistycznie to właśnie te trzy albumy, które kojarzy wspomniane nazwisko, najmocniej nawiązują do stylistyki krautrocka. "The Idiot" jest zdecydowanie bardziej zbliżony stylistycznie do tzw. "trylogii berlińskiej", niż płyta "Lodger" Bowiego. Efektem jego współpracy z Iggym Popem jest niepowtarzalny album, o brzmieniu pozbawionym jakiejkolwiek nadziei. W tym chaosie i niedbałości jest jednak piękno i co najważniejsze – duża dawka emocji. 

WERDYKT: ★★★★★★★★★ – płyta bliska ideału

 

"Nagrałem nową płytę w trzy dni" – Rino De Patre o albumie "Sound Of The Rainbow" [WYWIAD]

Mimo że nowy materiał nagrał ekspresowo, na album trzeba było czekać ponad dekadę. Rino De Patre, włoski gitarzysta jazzowy, specjalnie dla Czynników Pierwszych mówi o tym, jak powstawały kompozycje z nowej płyty "Sound Of The Rainbow". "Lubię porównywać proces twórczy do kalejdoskopu, który przechwytuje promienie słońca i przetwarza w nieograniczone kompozycje kształtów i kolorów" mówi De Patre. Poznamy również szczegóły jego wyjątkowej współpracy z Dominiciem Millerem.

Marcin Obłoza: Czy pamiętasz swoje pierwsze, muzyczne kroki?

Rino De Patre: Po raz pierwszy usłyszałem dźwięk gitary klasycznej, będąc u wujka. Miałem osiem lat i gitara od razu wzbudziła moje zainteresowanie – ze względu na szczególny kształt, ale także jej brzmienie. Wujek nauczył mnie grać akordy w pierwszej pozycji. Od tamtego momentu nigdy nie rozstałem się z gitarą. Moje pierwsze występy miały miejsce w kościołach, w trakcie uroczystości religijnych. Grywałem również w garażu z zaprzyjaźnionym perkusistą. Jeszcze później zmontowałem zespół i zacząłem występować w salach tanecznych, na imprezach pod chmurką, w pubach...

W 2010 roku zaprezentowałeś "The Dawn From My Heart". Dlaczego nagrałeś album z gitarą solową, bez wsparcia innych muzyków?

Stworzenie płyty w samotności było dla mnie czymś naturalnym. To była konieczność, potrzebowałem takiego wymiaru i brzmienia, żeby wyrazić swoje emocje. Lubię brzmienie gitary solo, bez akompaniamentu – jest intymne i osobiste. Jedynym dodatkiem były nałożone partie grane na tej samej gitarze. To może być na przykład kwestia użycia otwartego stroju, by poszerzyć spektrum dźwięków lub dodać do kompozycji głębi. Dzięki takim zabiegom brzmienie staje się bliższe temu, co podpowiada mi serce.

Jak wygląda twój proces komponowania? Co rozpoczyna w twoim przypadku prace nad nowym utworem? Charakterystyczny motyw, pomysł na konkretny klimat czy może coś, czego doświadczyłeś albo zobaczyłeś?

Inspiracja może przyjść w każdym miejscu i czasie. Często wyobrażam sobie kompozycję, gdy – niezależnie od miejsca, w którym się znajduję – nieświadomie gram coś abstrakcyjnego. Zamykam oczy, nie myśląc za dużo. Wchodzę w swoisty trans. Gdy moja świadomość wychwytuje melodię lub motyw, otwieram oczy i wracam do rzeczywistości. Czuję, że dzieje się coś cudownego, poprawia mi to nastrój, dzięki temu dzień staje się lepszy. Rodzi się nowy utwór, więc na tym etapie muszę być "świadomy". Nagrywam nową rzecz na smartfona lub mały dyktafon, by utrwalić pomysł. Rozwijam go później, buduję strukturę kompozycji i aranżuję harmonię. Lubię porównywać proces twórczy do kalejdoskopu, który przechwytuje promienie słońca i przetwarza w nieograniczone kompozycje kształtów i kolorów.

Jak wymyślasz tytuły gotowych kompozycji? To spore wyzwanie, żeby znaleźć odpowiedni tytuł instrumentalnego utworu. Czy nawiązują one do twoich inspiracji?

Tytuły to efekt moich inspiracji, to melodie przetłumaczone na słowa. Faktycznie, nie jest to łatwe. Czasami pokazuję nowe kompozycje osobie mającej w sobie "muzyczną empatię", by zasugerowała mi odpowiedni tytuł.

Minęła dekada i w 2021 roku zaprezentowałeś nowy album – "Sound Of The Rainbow". Jak wyglądał proces tworzenia nowych kompozycji?

Tak naprawdę nigdy nie przestałem pisać nowej muzyki. Pomysły, które pojawiły się po wydaniu pierwszego albumu, są naturalną ewolucją mojej kreatywności. Pisanie muzyki to dar. To dla mnie także potrzeba – taka sama, jak oddychanie. Po wydaniu "The Dawn From My Heart" uświadomiłem sobie, że mam naturalną zdolność komponowania. Dzień po dniu aranżowałem kolejne utwory, skupiając się na tym, co czuję, gdy je gram. Rezultatem jest "Sound Of The Rainbow".

Jak wyglądał proces nagrywania albumu? Zarejestrowałeś cały materiał w krótkim czasie czy zbierałeś kolejne nagrania przez wspomnianą dekadę?

Mimo że faktycznie minęło dziesięć lat od nagrania debiutanckiego albumu, napisałem nową muzykę w ciągu kilku lat. Gdy była już taka możliwość, nagrałem całą płytę w trzy dni.

Dlaczego tym razem zdecydowałeś się nagrać nową muzykę wraz z zespołem?

Po prostu lubię brzmienie, które mogłem osiągnąć z moim świetnym zespołem. Część utworów napisałem specjalnie z myślą o kolegach, którzy mogli dodać do nich nowe kolory, rytmy, perkusjonalia. Stworzyć takie brzmienie, które spowodowało, że utwory zabrzmiały dokładnie tak, jak sobie je wyobrażałem. Przykładami mogą być: Il Cerchio, La Tarantella, Il Sogno i tytułowy Sound Of The Rainbow, który zamyka album.

Dwie z nowych kompozycji – La Strada i Cave Of Crystal – to duety z Dominiciem Millerem, gitarzystą znanym m.in. z występów ze Stingiem.  Skąd pomysł na taką współpracę?

Spotkałem go w 2008 roku, gdy grałem solowy koncert na festiwalu gitarowym nieopodal Mediolanu. Nie wiedziałem, że siedzi wśród publiczności. Po wszystkim podszedł do mnie i pogratulował występu. Zapytał, czy napisałem wszystkie kompozycje, które grałem. Powiedział, że chętnie pozostanie w kontakcie, tak, by móc ze mną współpracować i grać. Przesłałem mu swoje utwory. Spotykaliśmy się później kilka razy i zaproponował mi swój udział w nowych kompozycjach, które napisałem. Dlatego też przekładaliśmy sesje nagraniowe, gdzie Dominic zagrał ze mną we wspomnianych dwóch kawałkach. Rok po studyjnych nagraniach, wystąpiłem z nim na dwóch koncertach w ramach jego włoskiej trasy. Zagraliśmy wspólnie utwór Do You Want Me z jego pierwszego albumu „First Touch”. To było wyjątkowe doświadczenie, które zapamiętam do końca mojego życia. Mam nadzieję, że będę miał w przyszłości kolejną możliwość występu z Dominiciem, bo grając razem, zbudowaliśmy harmonię i dobrą więź.

Czy jedna z twoich nowych kompozycji, La Tarantella, jest inspirowana włoskim tańcem ludowym?

To sugeruje tytuł, ale również pierwsze nuty i charakterystyczny, ciągły rytm. To zdecydowanie najbardziej włoska z kompozycji. Powstała w naturalny, spontaniczny sposób. Nie zależało mi na tym, by faktycznie napisać "tarantellę" – po prostu wychwyciłem chwilową inspirację. Zdecydowałem się włączyć ten utwór do programu płyty, ponieważ to hołd złożony znanemu, włoskiemu stylowi tanecznemu, który mam we krwi.

Jak opisałbyś muzykę, która trafiła na twój najnowszy album?

Chcę, by wywoływała dobre samopoczucie. To moje przesłanie nadziei. Wolę opisywać swoją muzykę, grając ją na żywo, niż o niej opowiadać. Niemniej, ciekawią mnie przemyślenia słuchaczy. Dlatego zbieram wiadomości, myśli i odczucia, którymi dzielą się ze mną odbiorcy. Dokładnie rok po wydaniu albumu, planuję opublikować ich przemyślenia.

Używasz tego samego modelu gitary, co wspomniany Dominic Miller. Dlaczego wybrałeś tę charakterystyczny instrument z mniejszym pudłem rezonansowym? Przez wzgląd na brzmienie, które chciałeś dzięki niej osiągnąć?

Przez lata grałem na tradycyjnej gitarze klasycznej, która nie była zbyt wygodna. Słuchałem, jak Dominic gra na gitarze Yairi Torres i oczarowało mnie jej brzmienie oraz kompaktowy rozmiar. Znalazłem egzemplarz w sklepie muzycznym w Mediolanie. To mój instrument pierwszego wyboru ze względu na łatwość gry i – przede wszystkim – jego barwę. Niełatwo jest znaleźć ten model w Europie, dlatego byłem szczęściarzem, że znalazłem go właśnie w Mediolanie. Poznałem również dystrybutora marki Yairi na rynek francuski, Roberta Harveya, który jest profesjonalistą i ma wyjątkową wiedzę dotyczącą modeli, produkowanych przez tę firmę. Można znaleźć go na portalu Reverb: https://reverb.com/fr/shop/k-yairi-guitar-specialist.

Na koniec mały raport dotyczący kondycji włoskiej muzyki. Jakich muzyków jazzowych mógłbyś polecić słuchaczom?

We Włoszech zawsze wrzało od ciekawych wykonawców i wyjątkowej muzyki. Byłoby nie w porządku, gdybym wymienił tylko kilku z nich. Czasami mam wrażenie, że brakuje odpowiednich struktur, które pomagałyby nowym talentom w zaistnieniu. Nie wdając się w szczegóły – bycie muzykiem we Włoszech nie zawsze postrzegane jest jako praca. Trudno jest budować swoją muzyczną przyszłość, nie mając drugiego zawodu, niezwiązanego z muzyką. Jestem jednak optymistą. Dzięki technologii, z której możemy korzystać, wytrwałości i dozie szczęścia, możemy wysłać swoją muzykę w każdy zakątek świata.

Rino De Patre about "Sound Of The Rainbow" – "I recorded new music in three days"

He recorded a brand new material in three days, but we had to wait for the new album for more than a decade. Rino De Patre, Italian jazz guitarist, describes the creative process behind the "Sound Of The Rainbow" – exclusively for Czynniki Pierwsze. "I like to compare this creative activity, which is not easy to explain, to a kaleidoscope that captures light rays, transforming them into infinite compositions of shapes and colors" De Patre said. We also talked about the details of his collaboration with Dominic Miller. 

Marcin Obłoza: Do you remember your first music experiences? 

Rino De Patre: I remember that the first time I heard the sound of a classical guitar was at my uncle’s place. I was 8 years old, and I have immediately been attracted to this instrument, both for its particular shape and sound. My uncle, seeing me so interested, started to teach me the chords in the first position. From that time, I never stopped playing guitar. I had my first live experiences playing in church during the religious ceremonies. Then I started to play in a garage with a drummer, a friend of mine. Later, I made up a band and I began to play at the dance halls, in the square parties, in pubs and so on… 

In 2010 you recorded "The Dawn From My Heart". Why did you decide to make a solo guitar album, without any other musicians?

Recording an album in total solitude was natural, a kind of necessity for me, as I needed this dimension, this sound, to express my emotions. I like that kind of sound – so intimate and personal, resulting from the use of solo guitar, without the input of other instruments, with the addition – if necessary – of overdubs recorded with the same guitar. Even using open tunings for broadening the sound spectrum or simply for adding depth to the composition and make it closer to what my heart suggests to me. 

How the process of making a composition looks like in your case? What begins works on tune? Is it a distinctive guitar motif, the idea of a particular mood, or maybe something that you experienced or saw?

Inspiration may happen to me at any place or time. I often conceive my compositions while, in any venue, I am simply unconsciously playing something abstract, with my eyes closed, without thinking too much and entering to a semi-trance zone. When my rational part encodes a melody or a theme my eyes open again going back to reality. A wonderful thing is happening, which significantly changes my mood, my day, literally making me happy. A new tune is being born, so I try to get "conscious". I record it immediately with a smartphone or a small portable recorder, in order to fix the idea that I will later develop and arrange harmoniously and at structural level. I like to compare this creative activity, which is not easy to explain, to a kaleidoscope that captures light rays, transforming them into infinite compositions of shapes and colors. 

How about the titles? It’s always quite a challenge to find an appropriate title for an instrumental. Are the titles of your songs the result of your inspirations?

The titles are the result of my inspirations, melodies that are translated into words. It's not always easy. Sometimes I let a person with particular musical empathy listen to the "newborn" songs, in order to let someone be inspired for suggesting me the title. 

After more than a decade, in 2021, you presented a new album, "Sound Of The Rainbow". How the creative process of writing new music looked like? 

Actually, I never stopped writing music. The ideas I wrote after the release of my first album, is the natural evolution of my creative streak. Composing music is like a gift. For me, it is also a need – like the air I breathe. After the first album, I became aware of having a natural ability to compose. Day after day I arrange the songs I compose, focusing on what I feel as I perform them. All this is the result, the fruit of my new album, "Sound of The Rainbow". 

Did you record the whole material in short time (like few months) or did you collect the recorded pieces from the whole, past decade? 

Although ten years have passed since the release of my first album, I wrote the music for "Sound of The Rainbow" within a few years. Then, once it was possible to proceed with the recording, I recorded the entire new album in three days. 

Why did you decide to play new music with the band? 

I really like the kind of sound I was able to achieve with my great band. I wrote some of the songs with the idea of playing them with my travel mates who, would add new colors, grooves, percussion with their own instruments. The sound coding that made the tunes sound exactly as I had them in my mind. Examples are: Il Cerchio, La Tarantella, Il Sogno and finally the piece Sound of The Rainbow, as the closing of the album of the same name. 

Two of the new compositions – La Strada and Cave Of Crystal – are the duets with Dominic Miller, acknowledged guitarist, popular for the works with Sting. Why did you decide to ask Dominic for cooperation? 

I met Dominic Miller in 2008, during one of my solo gig, at a guitar festival close to Milan. I was unaware he was among the audience and, at the end of my gig, he approached me, congratulating for my performance. He asked if I wrote the compositions which I played. I said that all my repertoire was written by me, and he told me that he would have been happy to be in touch with me, for collaborating and for playing a gig together. He asked me also to send him further compositions I wrote. Afterwards, we met several times, and then he offered me to collaborate on some tunes of my new album. Therefore, we scheduled a recording session in studio, where Dominic played in duet with me, and we recorded the tunes La Strada and Cave of Crystal. About one year after we recorded the tracks of my album, Dominic invited me to play with him a tune in two dates of his Italian tour. We played as in duet, as well as with his band, the tune Do You Want Me, taken from his album “First Touch”. It was an amazing experience, which I will remember for the rest of my life. I really hope in future to have another chance to play again with Dominic, because we both found a natural harmony in playing together and a good connection. 

One of your composition from the new album is called La tarantella. Is it inspired by the Italian folk dance? 

The song La Tarantella, as suggested by its name, but also from the very first notes and the unstoppable rhythm, is certainly the most Italian composition of the album. Even this piece was conceived in a natural, spontaneous way without pushing myself to write a “tarantella” – the inspiration simply came to me. I included it among the compositions of the album, as an important piece also to pay homage to the famous Italian folk dance that is in my blood. 

How would you describe the music from your new album? 

I conceive my music to make people feel good, and I express a message of hope through it, given also the times we are living. I prefer to describe my music by playing it live, rather than in words. However, it would rather be interesting to have it described by the listeners through the various media and during my performances. In this regard, I'm collecting the several messages, thoughts, feelings and feedbacks that the people who have listened to the music of "Sound of The Rainbow" expressed. Exactly one year after the release of the album, I will publish what my fans have written to me about "Sound of the Rainbow". 

You use the same model of the guitar as mentioned Dominic Miller. Why did you choose this distinctive model with smaller soundbox? Is it connected with the particular sound you wanted to achieve? 

I played for years a traditional classical guitar, which was not very comfortable. Then I listened the Yairi “Torres” model played by Dominic Miller and I have been captured by its sound and by its very comfortable size to play. I was looking for it for a while, until I found it in a guitar shop in Milan. I decided to buy it. I choose it as a main instrument for its ease to play and – most of all – for its peculiar sound timbre. This specific model is not pretty easy to find out in Europe, therefore I have been lucky to find it in Milan. I had also the chance to know the Yairi distributor for the French market, Mr. Robert Harvey, who is a very professional guy, and he has an outstanding knowledge of Yairi guitars. You may find his page on Reverb website, through the following link: https://reverb.com/fr/shop/k-yairi-guitar-specialist. 

For the end, a small report about Italian music. Do you have some recommendations from Italian jazz scene?

I think that in Italy has always been a great ferment of interesting musicians and original music. It would be unfair and embarrassing to name just a few or give some examples. However, sometimes the right structures, needed to bring out new talents and to let them express, through their compositions and their performances, are lacking. Without going around it, in Italy being a musician is often not considered as a job. To build a future in this field, without a second profession other than music (such as teaching, for instance), is pretty difficult. Nevertheless, I am optimistic. Indeed, thanks to the technology that all of us nowadays may use, including myself, together with the perseverance and a bit of luck, we may address our music to every corner of the world.

Sting – The Bridge (2021) [Recenzja]

Multigatunkowy Sting powrócił z nowym zestawem piosenek. W ostatnich latach takie hasło – powiedzmy to sobie szczerze – ekscytowało coraz mniej. Było musicalowe i folkowe The Last Ship, był rockowy i źle wyprodukowany krążek 57th & 9th, pojawiła się również płyta z Shaggim w rytmach reggae. Co tym razem wymyślił były wokalista i basista The Police? W wielkim skrócie –  zaprezentował krążek, który powinien nagrać już dużo wcześniej.

Wyrazisty i prosty rytm perkusji zapowiada Rushing Water. To energetyczny, rockowy, mądry i nośny utwór z wpadającym ucho refrenem i ciekawym riffem w zwrotkach. Są gitary wieloletniego kompana basisty, Dominica Millera, są również przeszywające syntezatory. Wisienką na torcie są efektowne chórki, przywołujące najlepsze dokonania Stinga. To propozycja radiowa, ale w obliczu zmieniającego się rynku muzycznego trudno nazwać ją mainstreamową. Podobnie zresztą, jak drugi z singli – If It's Love. To beztroskie granie z wyraźnym podziałem na zwrotki i refreny. Nie ma tu momentów zaskoczenia, nie ma bridge'a, który narzucałby zmianę nastroju. Jest pogodnie, stosownie do nieco naiwnego tekstu, w którym miłość porównana jest do choroby. Gitary Millera mogą przywoływać klimat All This Time, ale to zdecydowanie mniej ambitne granie. W utworze słyszymy również innych muzyków z zespołu Stinga: Josha Freese'a na perkusji oraz Gene'a Noble'a i Mellisę Musique w chórkach. W tle pojawia się nawet... klaszczący Shaggy. Na koniec największa kontrowersja – główny motyw, który Sting zdecydował się zagwizdać. Przez to utwór brzmi trochę jak intro do serialu o rodzinnych perypetiach. Wydaje się, że ciekawiej byłoby, gdyby ten motyw zagrał na gitarze Dominic Miller. The Book Of Numbers jest prowadzone przez gitarę elektryczną z obniżonym strojeniem. Jest tu zdecydowanie więcej przestrzeni, niż w poprzednich kompozycjach. Pojawia się gitara akustyczna, są również brzmieniowe zabawy Millera. Gorzej dzieje się w refrenach, w których pojawiają się plastikowe dęciaki i perkusja z wtyczki vst (zasługa producenta, Martina Kirszenbauma). Mimo wszystko utwór ma w sobie coś, co przykuwa uwagę. Dodatkową ciekawostką jest tekst, w którym Sting przedstawia historię J. Roberta Oppenheimera, twórcy bomby atomowej. Jego duch pojawia się na meksykańskiej pustyni. Historia opowiadana jest w kontekście Księgi Liczb ze Starego Testamentu. Loving You to ukłon w stronę R&B. Utwór wyprodukowała Maya Jane Coles, niezwiązana wcześniej z twórczością Stinga. W praktyce jedyną rzeczą wykonaną w tym utworze przez Stinga jest tekst i partie wokalne. Jednostajny, elektroniczny rytm, uzupełnia powtarzający się motyw gitarowy i przedziwne, zmodulowane wokale w tle (miało być nowocześnie i klubowo?). Polecam traktować utwór jako przerywnik.

Harmony Road to rzecz, którą co niektórzy mogli gdzieś już słyszeć. Konkretnie – na albumie Absinthe Dominica Millera, pod nazwą Etude. Sting stworzył ten utwór na podstawie zapętlonego motywu gitarzysty. Ostatecznie, Millera zamienił gitarę klasyczną na elektryczną, zmienił tonację i nagrał swoje partie na nowo. To chyba najciekawsza współpraca między muzykami od czasów The Lullaby For An Anxious Child. Nietypowy rytm 5/4 (który już wcześniej pojawił się m.in. w Seven Days) w połączeniu ze skomplikowaną, wijącą się linią melodyczną Stinga, powoduje, że utwór może okazać się nieoczywisty i nieco trudniejszy w odbiorze. Nadal jest to jednak "soft" czy inny "pop" rock. Magicznym momentem jest zmiana klimatu w środkowej części kompozycji i gościnna solówka na saksofonie sopranowym Branforda Marsalisa. Melancholijne brzmienie ciekawie łączy się z tekstem, mówiącym o wpływie okolicy, w której się wychowaliśmy, na naszą tożsamość. To motyw, z którym Sting rozprawiał się (choć w zupełnie inny sposób) na płycie The Last Ship. For Her Love to rzecz chyba specjalnie stworzona po to, by przywoływała motyw z Shape Of My Heart. Należy jednak przyznać, że pomimo podobnego motywu gitary klasycznej, kompozycja podąża odmienną ścieżką. Za udany można uznać refren, podzielony na kwestie delikatnego chóru oraz partię Stinga. W mocniejszym bridge'u pojawia się również dodatkowa dramaturgia. Szkoda tylko, że podstawą rytmu jest stały, powtarzalny motyw reggaetonowy. Dzięki perkusji kompozycja mogłaby zmieniać swoją dynamikę i lepiej uzupełniałaby partie gitarowe. 

Czas na utwory mocniej inspirowane folkiem. The Hills On The Border, bazujący na legendzie związanej z murem Hadriana, to prosty, zaprogramowany rytm, skrzypce, melodeon i delikatne syntezatory. Gdzieniegdzie z miksu wybijają się również przestrzenne gitary Millera. W efekcie mamy do czynienia z nieoczywistym popem mocno czerpiącym z brytyjskich tradycji. Interesującym rozwiązaniem jest również chmura dźwiękowa, powstała na bazie folkowych instrumentów. Słyszymy ją w bridge'u i w outro. To specyficzny, ale udany kawałek. Jedną z najciekawszych propozycji na płycie jest Captain Bateman. W oryginale to Lord Bateman, tradycyjna, folkowa ballada, wywodząca z terenów Anglii i Szkocji. Historia, pochodząca najprawdopodobniej z XII wieku, została oryginalnie ujęta w 21 zwrotkach. Sting znacząco skondensował historię uwięzionego lorda, który proponował córce strażnika więziennego małżeństwo w zamian za uwolnienie. Trzeba przyznać, że utwór brzmi bardzo świeżo – to ciekawa fuzja rocka, folku, a w ostatniej części również klimatów fusion ze smacznymi syntezatorami (Fred Renaudin) i wokalizą Laili Biali. Ucho cieszą również delikatne wstawki skrzypiec (Peter Tickell), a w ostatnim refrenie – skwitowanie refrenu coraz to niższymi akordami w tonacji. Niezwykle cieszy również powrót Manu Katche! Po 18 latach przerwy, francuski perkusista pojawił się w dwóch albumowych utworach. Drugim z nich jest jazzujące The Bells Of St. Thomas. Katche gra tu na miotełkach, Sting szarpie struny kontrabasu, a Miller... ponownie przywołuje solową kompozycję. Tak – utwór oparty jest na motywie walca, znanym ostatnio jako Valium (płyta Silent Light), a wcześniej – Luberon (album First Touch). W tym przypadku gitarę z pudłem zastąpiły subtelne dźwięki szklankowego stratocastera. Ponownie, wartościowym uzupełnieniem są przestrzenne syntezatory Renaudina i Tony'ego Lake'a. To jedna z najlepszych kompozycji na płycie, dodatkowo okraszona surrealistycznym tekstem. The Bridge powstał po tym, jak Sting przygotował nową aranżację tradycyjnego Waters Of Tyne. Ballada na dwie gitary akustyczne to wdzięczne podsumowanie albumu i opisanych na nich historii, w których pojawia się motyw mostu, łączącego dwa światy. Tak przynajmniej swój zamysł opisuje Sting. Odważniejsi mogą więc nawet stwierdzić nawet, że mieliśmy do czynienia z koncept albumem.

Po przesłuchaniu albumu pojawia się sporo przemyśleń. Po pierwsze – ten album jest brzmieniową konsekwencją tego, co Sting prezentował kilka lat temu na trasie Back To Bass (2011-2013). Po drugie: produkcyjnie to najmocniejszy album od lat – pomijając już nawet pomijające się z rzadka wtyczki vst. Brzmienie utworów jest spójne, a dobór instrumentów – pomysłowy. Bardzo cieszy powrót byłych członków zespołu Stinga – oprócz Katchego, Marsaillsa i Tickella, słyszymy również znakomitą wokalistkę, Jo Lawry. Wydaje się także, że to stylistycznie najmocniejszy powrót Stinga do tego, co nagrywał w złotych dla niego latach 90. Zastanawia z kolei fakt, że muzyk mocno wspierał się pomysłami swoich muzycznych partnerów. Jaka jest tego przyczyna? Zostawiam to do własnej interpretacji. Płyta stawia wiele znaków zapytania, ale zdecydowanie warto poświęcić jej czas.

WERDYKT: ★★★★★★★ – interesująca płyta

Pink Floyd – A Momentary Lapse Of Reason (1987) + remiks (2019) [Recenzja]

W 1985 roku Roger Waters – ówczesny lider i główny autor tekstów Pink Floyd – ogłosił odejście z zespołu. Dla wielu była to wiadomość równoznaczna z zakończeniem dwudziestoletniej działalności grupy z Londynu. Tym większe było zdziwienie, gdy dwa lata później David Gilmour ogłosił premierę nowej płyty oraz trasę koncertową pod szyldem Pink Floyd. Oprócz gitarzysty, w zespole pozostał również perkusista Nick Mason. Rick Wright, który został wyrzucony z zespołu przez Watersa kilka lat wcześniej, wrócił do swoich dawnych kolegów jako muzyk sesyjny. W obliczu tych informacji brzmienie i zawartość nowego albumu mogła być niemałą zagadką dla fanów. Nawet po latach, płyta budzi skrajne emocje słuchaczy. Dlaczego?

Signs Of Life to przestrzenny instrumental, bazujący na delikatnych syntezatorach, dźwiękach płynącej łódki oraz solówce Gilmoura. W tym stonowanym na pozór obrazie nie brakuje jednak niepokojących dźwięków – co raz pojawiają się złowieszcze, niskie syntezatory oraz zmodulowane, tajemnicze wypowiedzi Masona. Finałem jest delikatne, gitarowe solo. Niespodzianką może być jeden z syntezatorów, który naśladuje gwizdanie i może luźno kojarzyć się z klimatem dzikiego zachodu. To przedziwne połączenie działa naprawdę dobrze i dzięki niemu mamy apetyt na więcej. Learning To Fly to propozycja singlowa. Charakterystyczny rytm jest wybijany przez perkusję i bliżej niezidentyfikowane sample. Chwytliwy refren pojawia się naprzemiennie z krótkimi solówkami Davida. Dużo tu syntezatorów – chłodnych, przestrzennych, typowych dla lat 80. Co nie oznacza, że złych. Złożony, nieoczywisty singiel został przygotowany przez czterech autorów. Oprócz samego Gilmoura oraz Boba Ezrina, który współpracował z Pink Floyd przy okazji The Wall, pozostali twórcy mogli być anonimowi dla ówczesnego fana Pink Floyd. Anthony Moore pomógł gitarzyście przy pisaniu tekstu, a Jon Carin opracował aranżację i strukturę utworu. Klawiszowiec występował później z Pink Floyd na trasach w latach 80. i 90. Formalnie, był on uzupełnieniem Ricka Wrighta. Wracając do samego utworu – okazał się radiowym hitem i jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów z dorobku Pink Floyd. Mimo że brzmieniowo był całkowitą nowością i do dzisiaj odstaje aranżacyjnie od innych "klasyków" zespołu. 

The Dogs Of War to swoisty, elektroniczny blues. Nerwowy, mechaniczny rytm syntezatorów może kojarzyć się z Welcome To The Machine. Gilmour wykrzykuje tekst o "psach wojny", które wzbogacają się na konfliktach zbrojnych. Sześciominutowa kompozycja uzupełniana jest przez ciekawe solówki – najpierw gitara, a później saksofon (Scott Page, Tom Scott). W zespole, oprócz Gilmoura, na perkusji gra Carmine Appice (Jeff Beck, Ozzy Osbourne), na basie Tony Levin (który przejął większość basowych obowiązków Watersa) oraz Bill Payne na hammondzie. To uznane nazwiska sesyjne. Nie ma tu jednak ani Masona, ani Wrighta. Efekt? Mocna, odważna kompozycja mająca swój odrębny charakter, mogąca nie pasować do kształtu całej płyty. Outro płynnie przechodzi w One Slip. Na początku słyszymy dźwięki cyfrowego zegara (?) i przeraźliwy alarm (nagrany w studio Gilmoura na barce Astoria). Pojawia się rytm – gitara z pogłosem i tomy, mogące kojarzyć się z intro do Time. Ten przebojowy kawałek charakteryzuje się wyraźnym rytmem i mocnym podziałem na refreny oraz zwrotki. Muzycznie dominują tu syntezatory, sekwencery i mocne gitary. Kompozycja ma swoją magię, jest przemyślana i chwytliwa. Ciekawostką mogą być basowe wstawki Levina, grającego na Chapman Stick. To z pewnością nie jest brzmienie i styl gry na basie Watersa, którego głównym chwytem było dokładanie dźwięków wyższych o oktawę.

Kolejne kompozycje to granie mniej krzykliwe, zdecydowanie bardziej stonowane i mogące przywoływać skojarzenia z dawnym Pink Floyd. W On The Turning Away, balladzie z gitarą akustyczną i przestrzennymi syntezatorami (jeden z nich imituje nawet flet), można odetchnąć i wsłuchać się w solowe szaleństwo Davida. Nowy lider Pink Floyd intensywnie eksperymentował wtedy z wajchą, mocno modulując dźwięki gitary. Kapitalny utwór, bazujący na zabawach mocą. Oprócz samej solówki świetnym zabiegiem jest dodanie wyrazistego riffu jako podstawy do gitarowych wycieczek Gilmoura. Co ciekawe, oprócz wcześniej wspominanego Carina czy Levina, w utworze pojawił się również Nick Mason oraz Rick Wright. Yet Another Movie zaczyna się mocnym uderzeniem. Nie sposób jednak stwierdzić, czy to zmodulowany bęben czy wyłącznie elektroniczny efekt. Mniej więcej po 40 sekundach pojawia się magiczny moment – przestrzenny syntezator, zwiastujący wejście rytmu. Trzon kompozycji to niespieszny rytm, syntezatory, sekwencery i przestrzenne, pojękujące gitary. Dużo tu intrygujących, nieszablonowych rozwiązań. Takich, jak krótka solówka na saksofonie Johna Helliwella, bazująca jednym zagraniu i dwóch nutach. Za głównego bohatera utworu można uznać bębny. Warto zaakcentować tu liczbę mnogą – dokładnie trzy partie bębnów. Nicka Masona wspiera dodatkowo Jim Keltner. Pojawia się tam również partia automatu perkusyjnego. Przez swoje potężne brzmienie i dodatkowo nałożony reverb, werbel pojawia się najczęściej w co drugim takcie, a ride jest grany ćwierćnutami. Ciekawym zabiegiem jest jednak nerwowy, szesnastkowy rytm sekwencerów. Pomysłowe jest również wykorzystanie cytatów z filmu Casablanca (reż. M. Curtiz) – pojawiają się w tekście utworu śpiewanego przez Gilmoura, a w tle słyszymy ich oryginalny, filmowy odpowiednik. Wisienką na torcie są dwie solówki – pierwsza jest niezwykle intensywna i dynamiczna, a druga – spokojniejsza, grana na gitarze lap steel. Utwór wieńczy charakterystyczne, gitarowe outro, przechodzące w Round And Round – elektroniczną, zapętloną sekwencję akordów z pięknymi, chłodnymi syntezatorami Jona Carina. Wspomniane połączenie dwóch kompozycji to zdecydowanie najlepsze momenty płyty.  

A New Machine charakteryzuje się wokalem Gilmoura z nałożonym vocoderem i mnogością pogłosów. Kolejne wersy wydostają się z przeraźliwej ciszy. Jak wskazują archiwa, Gilmour traktował kompozycję jako brzmieniową innowację. Faktycznie – to intrygująca ciekawostka (podzielona w dodatku na dwie części), ale nie mająca sensu bez kolejnego utworu, który z niej wynika. Mowa o Terminal Frost, jednym z najciekawszych i najbardziej emocjonalnych instrumentali w historii Pink Floyd. Według źródeł materiał był napisany przez Gilmoura jeszcze z myślą o płycie solowej – następcy About Face z 1984 roku. To granie podniosłe, mądre i o pozytywnym wyrazie. Główny motyw pojawia się wymiennie za pośrednictwem gitar – akustycznej i elektrycznej, pianina Wrighta oraz saksofonu (Scott, Helliwell). Są tu zabawy harmonią, dynamiką i solowe wycieczki Gilmoura. Instrumenty "rozmawiają" ze sobą, wchodzą sobie w zdanie. Jednostajny pozostaje jedynie charakterystyczny rytm automatu perkusyjnego, wspierającego bębny Nicka Masona. To niepowtarzalna, kompletna kompozycja, która wraz z dwoma okalającymi częściami A New Machine, tworzy pełnię. Na koniec wybitne Sorrow. Rozpoczyna go intro z niskimi syntezatorami i solowym, charakterystycznym motywem Gilmoura na siarczystej gitarze elektrycznej. Wraz z rytmem automatu perkusyjnego pojawia się całe stado jęczących gitar elektrycznych oraz sekwencerów. Nastrojowe zwrotki przełamuje podniosły, chóralny refren oraz następujący po nim instrumentalny, cichy fragment. Co ciekawe, podstawą utworu był wiersz Gilmoura. Dopiero później gitarzysta stworzył do niego muzyczny obraz. Jak wspominał Phil Taylor, techniczny gitarzysty, David, będąc sam na Astorii, nagrał wszystkie gitary i wokale. Jedynie intro zostało zarejestrowane w Los Angeles – w Memorial Sports Arena. Gilmour skorzystał z ogromnego, naturalnego pogłosu hali. Sorrow to także jedna z najlepszych solówek w historii zespołu – krzycząca, piszcząca, zawodząca i niedająca chwili wytchnienia.

REMIX Z 2019 ROKU

Zarówno David Gilmour, jak i Nick Mason przyznawali w kolejnych latach, że nie byli zadowoleni z ostatecznego brzmienia albumu. Perkusista przyznał nawet w swojej autobiografii, że powinien sam nagrać wszystkie partie perkusji. W książce "Pink Floyd. Moje Wspomnienia" czytamy również, że Rick Wright pojawił się w studio pod koniec pracy nad płytą, dodając jedynie kilka partii syntezatorów, hammondów i dośpiewując chórki. Sami członkowie zespołu mieli więc wrażenie, że płyta nie została zrealizowana zgodnie z ich sumieniem. Partie były grane przez muzyków sesyjnych, a brzmienie inspirowane mocno ówczesnymi tendencjami. Dlatego też zdecydowano się na remiks płyty i ingerencje w znany już materiał. Pierwsze plotki o tym, że Nick Mason nagrywał w studio nowe partie perkusji do utworów z płyty, pojawiły się w okolicy 2014 roku. Oficjalny przekaz, stworzony przy okazji publikacji boksu The Later Years w 2019 potwierdził te informacje – światło dzienne ujrzy nowe A Momentary Lapse Of Reason z nowonagranymi partiami perkusji Masona oraz koncertowymi partiami Ricka Wrighta. W miksie miało być według założenia "mniej lat 80." i więcej ponadczasowości. 

W Signs Of Life nie zmieniło się zbyt wiele. Miksujący Andy Jackson, wspólnie z Gilmourem, podgłośnili jedną z partii syntezatora, która dodaje nieco melodii. Na klawiszową chmurę nałożony jest również phraser. W Learning to Fly po raz pierwszy możemy ocenić nowe brzmienie remiksu. Jest pełniej, bliżej słuchacza. Usunięto pogłosy, podbito partie basowe. Do utworu dodano koncertową partię pianina elektrycznego Wrighta z Kurzweila. Głośniejsze są również organy hammonda, a w bridge'u – syntezatory. Nie ma tu jednak całkowitej rezygnacji ze brzmienia lat 80. The Dogs Of War wciąż oparte jest na tym samym, nerwowym pulsie syntezatorów. W miksie wybito dodatkowo wcześniej ukryte partie klawiszowe. Są tu nowe hammondy Wrighta z wykonania na żywo. Jest również nowa perkusja, która zachowała charakterystyczny, krótki pogłos. Remiks w tym przypadku okazał się wyjątkowo udany i faktycznie zmienił nieco oblicze utworu. W One Slip słyszymy zupełnie nową partię perkusji oraz tomów w intro. Pojawiły się również hammondy Wrighta, mocno słyszalne w prawym kanale. Głośniejszy jest również sekwencer oraz przestrzenne, bardzo ładne gitary z chorusem w refrenie. Więcej również basu, szczególnie w środkowej, instrumentalnej części utworu. Utwór zyskał w zakresie aranżu, ale nowa partia perkusji odebrała pierwotną dynamikę. 

W On The Turning Away niespodzianka. Nie ma tu oryginalnych partii wokalu Gilmoura. Zastąpiły je partie z koncertu. Ich brzmienie jest zdecydowanie bardziej płaskie, jakby przykryte zasłoną. Możliwe, że po latach nie odnaleziono oryginalnych partii Davida. Niespodzianki przynosi również perkusja Masona – są nowe przejścia, a szczególnie udanym pomysłem jest zaakcentowanie na tomach frazy "from the coldness inside". Głośniejsze są również organy Ricka Wrighta, które w tym przypadku zostały już zarejestrowane w trakcie sesji w latach 80. Dużo zmian w Yet Another Movie. O ile intro pozostało nienaruszone, to w głównej części utworu pojawia się nowa partia perkusji (nie ma pogłosu i mocy znanej z oryginału), a główny motyw grany na specyficznie brzmiącym syntezatorze został zastąpiony brzmieniem przetworzonego pianina. Nie wiemy jednak, kto jest autorem tej partii. W miksie podbito również Chapman Stick, na którym gra Tony Levin, gitarę akustyczną (!) w trakcie pierwszej solówki oraz perkusjonalia (które wydają się być jednak zbędne). Jak pozbyć się elektroniki zawartej w Round And Round? Byłoby to możliwe usuwając jedynie całą kompozycję z tracklisty. Instrumental pozostał więc w takiej samej, dobrej formie, jak w oryginale. 

Kosmetyczne zmiany w A New Machine – dodano nowe pogłosy. Terminal Frost otwiera nowe przejście na tomach Masona. Usunięty został oryginalny automat perkusyjny, a dźwięki tamburyna nagrano na nowo. Uwagę zwraca bardzo mocno, nienaturalnie podbity hi-hat. Zmieniło się również brzmienie fortepianu. W albumie z 1987 r. był to patch z jednego z ówczesnych syntezatorów. W nowym miksie słyszymy fortepian z prawdziwego zdarzenia – nie jest to jednak z pewnością robota Ricka Wrighta. Na koniec Sorrow, w którym, co ciekawe, oprócz nowej partii Nicka Masona, pozostawiono oryginalny automat perkusyjny i dodano nowe perkusjonalia. Na gitary solowe dodano nowe pogłosy i echa, a w części instrumentalnej po refrenie podbito partię syntezatora do złudzenia przypominającej akordeon. Dodano również koncertową partię hammonda Ricka Wrighta. Tego instrumentu nie było w oryginalnym nagraniu. 

PODSUMOWANIE

A Momentary Lapse Of Reason, niezależnie od miksu, to kapitalny album. Powstały w niepewnym, trudnym czasie, ma wiele ukrytych perełek, urzeka brzmieniem  i jest jak długa, mroźna podróż. Część utworów wypada lepiej w oryginalnym miksie (m.in. Yet Another Movie) gdzie istotą była przestrzeń, pogłos i nietypowe brzmienia, charakterystyczne dla lat 80. Dzięki nowemu miksowi poznaliśmy nieznane dotąd partie i przekonaliśmy się, jak ta płyta mogłaby brzmieć, gdyby została nagrana w pełnym, floydowym składzie – wzorem The Division Bell. To album pełen urzekających solówek, słyszymy na nim Gilmoura w topowej formie. Wybory względem struktury utworów czy instrumentarium są w przypadku tej płyty wyjątkowe, tworząc niepowtarzalny klimat. A Momentary Lapse Of Reason to jedyny taki album w dyskografii Pink Floyd. 

WERDYKT: ★★★★★★★★★ - płyta bliska ideału

Remaster z 2011 roku na bazie oryginalnego miksu  

Remiks z 2019 roku

Rino De Patre – The Dawn From My Heart (2010) [Recenzja]

Płyty w wydaniu sauté, gdzie główny bohater jest podany bez akompaniamentu innych instrumentów, są niemałym wyzwaniem. Ważna jest harmonia, ale również samo wykonanie – słyszalny jest nawet najdrobniejszy błąd. Właśnie takiemu wyzwaniu postanowił stawić czoła Rino De Patre, włoski gitarzysta jazzowy. W debiucie skupił się na pomysłowym wykorzystaniu brzmienia i możliwości gitary klasycznej. 

Tytułowy The Dawn From My Heart to kameralna kompozycja rozpisana na trzy partie gitar – dwie, odpowiadające za melodie oraz jedną, grającą basowe podstawy akordów. W połowie utworu główny motyw zastępuje nowa sekwencja akordów, dążącą do wyciszenia. Po chwilowej pustce pojawia się delikatne solo – finisz to powrót do głównego motywu, uzupełnionego dodatkowo o zabawy harmonią. My Family to zdecydowanie bardziej dynamiczna kompozycja, przykuwająca uwagę chwytliwym riffem oraz charakterystycznym dźwiękiem podciągniętych strun. Ich dźwięk pełni tu rolę perkusjonaliów, może kojarzyć się z werblem. De Patre niebanalnie zaplanował utwór, przełamując go kolejnymi, nowymi wątkami. W momentach powtórzeń melodii, do tego, co już znamy, dodaje również nowe struktury. Rememberances charakteryzuje główny, powtarzany motyw i bardzo kameralny klimat. Ponownie jednak – jak w poprzednich kompozycjach – gitarzysta lubi bez zapowiedzi proponować zmiany nastroju czy tonacji, tak, by dodatkowo zaskoczyć i wytężyć uwagę słuchacza. Sonidos De Cubiertos przynosi nam mocno zarysowany rytm oraz zapadający w głowie motyw. To mocno jazzujące granie inspirowane momentami muzyką Ameryki Południowej. Urzeka kunszt muzyka, który bawi się timingiem, a jego grę cechuje bardzo dobra artykulacja. W podobnym nastroju utrzymuje nas Tango Of The South. Tu jednak nowością może być delikatny syntezator, stanowiący tło spokojniejszych momentów utworu. Prayer, uformowany w rytmie 3/4, to przestrzenne granie, w którym głównymi bohaterami są pojedyncze nuty. The Sleeping Giant jest oparty na akordach granych legato, dodatkowo wspartych przez przestrzenny bas. Wisienką na torcie są kameralne frażolety, czarujące przede wszystkim w outro. To jeden z najbardziej intrygujących utworów na albumie. Sunday Of May oraz Freemind są powrotem do grania, które otwierają charakterystyczne riffy, rozwijane w kolejnych sekwencjach. Album zamyka Largo, interpretacja kompozycji G.F. Handela z opery Kserkses. Prosta, przestrzenna wersja na gitarę solo, delikatnie wycisza słuchacza. 

The Dawn From My Heart to ciekawa propozycja kameralnego, ale wirtuozerskiego jazzu gitarowego prosto z Włoch. Płyta została wydana wyłącznie na Półwyspie Apenińskim i jej premiera przeszła w Europie bez większego echa. Warto przyjrzeć się talentowi Rino De Patre – jego gra jest pełna pomysłów, niekonwencjonalnych rozwiązań i ciekawych pomysłów aranżacyjnych – mimo że w większości utworów słyszymy wyłącznie gitarę klasyczną. 

WERDYKT: ★★★★★★★★ - bardzo dobra płyta

Fisz Emade Tworzywo – A2 Wrocław, 04.12.21 (Trasa Ballady i Protesty) [Relacja]

Krótko po premierze niezwykle udanej płyty Ballady i Protesty, przyszedł czas na jej sceniczną weryfikację. Formacja Fisz Emade Tworzywo na dwupłytowym albumie zaprezentowała prawdziwy przekrój gatunków – od elektroniki po hip-hop, na punk rocku kończąc. Przed koncertem można było się więc zastanawiać, w jakim stopniu zespół zaprezentuje nowe kompozycje i czy w setliście znajdzie się miejsce na "klasyki" grupy, takie, jak: Ślady, Dziecko we Mgle czy Telefon. Jak się okazało, koncert był niemałym zaskoczeniem.

Kilkanaście minut po dwudziestej na scenie pojawiło się dwóch głównych bohaterów wieczoru. Najpierw Emade, zajmując stanowisko przy samplerze, a chwilę później Fisz. Spośród kłębów mgły wyłoniły się Nie Za Miłe Wiadomości. Elektroniczny utwór, który nie miał nic z przebojowego, "koncertowego" otwieracza. Wszystko się jednak zgadzało – tą kompozycją rozpoczyna się również najnowszy album. To tak naprawdę muzyczny, elektroniczny obraz z dobitnym i trafnym tekstem dotyczącym konsumpcjonizmu oraz nierówności społecznych. "To nie fake news bo to już dowiedzione – twój świat zaczyna płonąć, tak jak mój świat płonie" mówił Fisz, kierując słowa do "luksusowego pana" – każdego z nas. Emade uzupełniał jego melorecytację rytmicznymi samplami oraz uderzeniami basu. Na koniec Fisz skorzystał z pomocy swojego scenicznego kompana – megafonu. Uruchamiając wbudowaną syrenę, rytmicznie dociskał źródło dźwięku do podłogi. Symboliczne i pomysłowe. Kurz to konsekwentna kontynuacja – zarówno brzmieniowa, jak i liryczna. To nie był moment na taniec czy klaskanie w rytm. Słuchacze dostali na początek poważny pretekst do przemyśleń i refleksji. Pomimo odtworzonego w tle podkładu, na scenie pojawili się członkowie Tworzywa – basista Staszek Wróbel, klawiszowiec Mariusz Obijalski oraz Michał Sobolewski na gitarze. Oryginał został w tym przypadku uzupełniony o nowe partie syntezatorów oraz wyrazistą gitarę. Emade uzupełniał elektroniczny puls uderzeniami perkusji, momentami bawiąc się rytmem reggae. Niezwykle udany początek koncertu. 

Zespół nie bał się prezentować nowego materiału. Pojawiła się taneczna Muzyka Jest O Nas, a później nowa wersja Krwi, oryginalnie nagranej w ramach projektu Kim Nowak. Nowe kompozycje zostały zagrane wiernie w stosunku do oryginału i powoli rozluźniały atmosferę z początku. W kolejnej premierowej kompozycji – Kominy – efektowną solówkę dodał od siebie Michał Sobolewski. Po świeżym początku zespół przypomniał to, co znane i lubiane. Najpierw singlowe Jestem w Niebie z albumu Radar. Co ciekawe, w środku kawałka swoją chwilę miał Emade, grając solówkę na "hi hacie, stopie i werblu". Kolejną propozycją był Telefon, który już na dobre rozbujał słuchaczy w A2. To był tak naprawdę decydujący moment koncertu. Czy zespół zdecyduje się podążyć dobrze wydrążonym szlakiem, czy powróci do nowości? Odpowiedzią było Po Co? komentujące nadmierny konsumpcjonizm – ten temat pojawił się już wcześniej. W Starcie i Spektrum Barw muzycy zaprezentowali bardzo dobre zgranie i bawili się nowymi kompozycjami. Przyznam jednak, że niektóre z nowych kawałków zastąpiłbym bardziej wyrazistymi, takimi, jak psychodeliczne Paradoksy czy hip-hopowe Szukam, w których oprócz brzmienia, dużym plusem są angażujące teksty. Powiew rocka przyniósł singlowy Mój Kraj Znika. To rasowy protest song. Intrygowało zmodyfikowane brzmienie względem oryginału – pod bębnami Emade pojawił się dodatkowy, elektroniczny puls. Muzycy rozszerzyli również kompozycję o nowe outro. To jeden z najmocniejszych momentów wieczoru, niezwykle udany. 

Powrót do elektroniki zwiastował utwór Dresiarze w Garniturach, w którym Fisz trafnie ujął problem wykształconych, piastujących wysokie stanowiska, którzy w rzeczywistości mają podobny język i "gesty te same", co dresiarze. Zabiegiem, który stosował zespół przy okazji kilku nowych kompozycji, było solowe outro Fisza. Bartosz Waglewski kończył piosenki, śpiewając ostatnie słowa bez akompaniamentu instrumentów. Intrygował bardzo dobrze przyjęty przez publikę utwór Za Mało Czasu, który został rozbudowany i zostawił muzykom pole do eksperymentów. Fisz powtarzał część wersów, nie stosując się wiernie do książeczki załączonej w wydaniu Ballad i Protestów. Podobnie, jak w wersji albumowej magicznym momentem było wyciszenie gry i wejście zupełnie nowego, elektronicznego pulsu na wysokości wersów "Światło dostaje się do środka, światło przebija rolety, przebija zasłony". Koniec podstawowego setu to przypomnienie kompozycji sprzed lat, których we Wrocławiu nie pojawiło się zbyt dużo. Parasol to – tradycyjnie już – pretekst do eksperymentów dźwiękowych. Ponad dziesięciominutowe wykonanie singlowej piosenki wypadło niepowtarzalnie i było mocnym punktem koncertu. Było tam miejsce na zmiany rytmu, zabawy gałkami syntezatorów i improwizację. 

Po powrocie na scenę, na bis muzycy przypomnieli kilka kawałków sprzed lat w formie miksu. Na początek hip-hopowy Bieg, który przerodził się w 30 cm. Nie zabrakło również Nie Bo Nie oraz Polepionego. Na koniec coś, na co czekał chyba każdy i o czym przypominała koszulka Fisza – OK Boomer. Kawałek został potraktowany w zupełnie inny sposób, niż w wersji studyjnej. Pojawiły się nowe partie syntezatora Oberheim, nie zabrakło także bębnów Emade. Fisz interpretował kawałek jak opowiadanie, nie sugerując się układem wersów czy kolejnością zwrotek. Nie śpiewał – przedstawiał okoliczności. Niektóre z charakterystycznych wersów otrzymały okrzyki od publiczności. W tak spokojnym i pozytywnym klimacie koncert dobiegł końca – podobnie, jak kończy się album Ballady i Protesty. 

Po pop-rockowym albumie Radar, Ballady i Protesty wniosły nową jakość do twórczości Fisza, Emade i Tworzywa. Ich poprzednie, wrocławskie koncerty z lipca i sierpnia miały zupełnie inny klimat. Było tam więcej przestrzeni zarezerwowanej dla gitary i więcej chwytliwych refrenów. Tym razem formacja odważnie postawiła na nowe propozycje, odcinając się od wielu utworów, na które zapewne liczyli fani. Z korzyścią dla koncertu. To był wieczór powiewu świeżości, smakowitych brzmień i trafnych tekstów.